Logo Huis voor de Kunst

El Torro Grande

Dirix, Jos

Details

  • Kunstenaar: Dirix , Jos
  • Titel: El Torro Grande
  • Stroming: Hedendaags
  • Formaat: 170 cm
  • Materiaal: brons
  • Signatuur:

€ op aanvraag

Omschrijving

Nederland is beroemd om haar agrarische sector. De beelden die symbool staan voor de diverse activiteiten op dit gebied zijn over de hele wereld bekend. Eén van die deelgebieden is de veeteelt. Het Friese zwartbond vee is een 'brand' geworden die staat voor hoge productiviteit, kwaliteit en betrouwbaarheid. Ondanks die internationale faam hebben runderen het in de nationale kunstbeleving nooit erg ver geschopt. Toegegeven, de befaamde 'Stier van Potter' geniet een bekendheid die zich tot ver over de landsgrenzen uitstrekt maar op de keper beschouwd is het een stiertje van niks. Een kloek schilderij wanneer we het formaat bekijken, dat wel, maar het dier zelf is een jong exemplaar dat nog tot volle wasdom moet komen en nog niets verraadt van het temperamentvolle potentieel van de koning van de kudde. In de beeldhouwkunst is de oogst, behoudens de lieflijke kleine koetjes uit de Delftse aardewerkfabrieken nog geringer. Het Rijksmuseum heeft weliswaar een tweetal prachtexemplaren uit de 17de eeuw in haar collectie maar deze bronzen klein-plastieken zijn amper bekend bij het grote publiek, laat staan bemind. Nee, de enige echte faam valt ongetwijfeld ten deel aan 'Us Mem'. Het is een bronzen standbeeld van en voor een koe, van de Friese beeldhouwer G.J. Adema en het dateert uit 1954. ' Us Mem' is een door de Leeuwarders toegekende koosnaam, en ze onderschrijft al die eerder opgesomde kwaliteiten van het ras. Daarom is ze ook gedoemd een enigszins 'braaf' beeld te zijn. Ze is het 'poldermodel' avant la lettre, passie en emotie zijn haar vreemd.

Het vrijwel ontbreken van de stier, laat staan de vurige stier, in onze beeldcultuur zegt dus wellicht iets over onze volksaard en mentaliteit. Misschien hebben de machtige hoorns, de imposante borstkas en massieve hals niet zoveel indruk gemaakt op de nuchtere Noorderling als op de warmbloedige bewoner van Zuidelijker landstreken. Misschien ook waren we meer – economisch – gecharmeerd van de forse welgevormde uier van de koe, dan van het even indrukwekkende geslachtsorgaan en scrotum van de stier. Hoe dan ook, de stier maakt met al zijn 'machismo' al eeuwen deel uit van de wereldcultuur. Sterker nog, de meeste kunsthistorische handboeken beginnen met de afbeelding van een stier, geschilderd op de rotswand van de grot in Lascaux. Paarden en leeuwen kennen vast en zeker een frequentere afbeeldingsgeschiedenis in de beeldende kunst maar de stier heeft altijd indruk gemaakt in beeld en verhaal en in die zin is hij een constante bron van inspiratie voor kunstenaars gebleken. Na de stier van Lascaux kennen we de Minoïsche stier, de Farnese stier en Shiva's stier Nandi, om maar een paar te noemen. De beeldhouwers van de 16de en 17de eeuw vonden in de stier een prachtig onderwerp, als dierstudie maar ook als mythologische component van vertellingen, bijvoorbeeld de Kretenzische stier uit de werken van Hercules. In de 19de eeuw staat de stier opnieuw in de belangstelling en zijn het met name de Franse 'Animalier' beeldhouwers als Barye, Mène en broer en zus Bonheur die de expressie van het dier op treffende wijze in beeld weten te brengen. Het ontwerp van de Spaanse kunstenaar Manolo Prieto uit 1956 kent ongetwijfeld de meest talrijke verspreiding, niet alleen als logo maar ook als contoursculptuur in het landschap; 90 keer verliet een reusachtige zwarte stier de werkplaats van de Prieto broers om ergens in Spanje als reclame voor het merk 'Osborne' een plekje te krijgen.

Jos Dirix plaatst zich welbewust in de lange internationale traditie van de figuratieve beeldhouwkunst. Hij beheerst een breed arsenaal aan onderwerpen. In zijn atelier krijgen klassieke thema's zoals dierfiguur, vrouwentors en een enkel mannelijk lichaam een eigentijdse vertaling. Dirix werkt voornamelijk in brons, het materiaal dat hem al 30 jaar fascineert en dat hem al even lang vertrouwd is. Zijn vakmanschap staat buiten kijf. Waar hij ooit als jongeman het vak leerde in de bronsgieterij van Pie Sijen, is hij nu zelf één van het selecte groepje experts waarbij het brons door de aderen vloeit. Net als bij de onderwerpkeuze staat deze materiaalkeus in relatie tot de traditie maar ook hier is de kunstenaar niet op zoek naar continuering maar naar een eigentijdse beeldtaal. Hij kiest voor een vorm waarbij expressie en emotie dominant zijn. De essentie is zo herkenbaar dat het de kijker vaak ontgaat dat de beeldhouwer zich niet door een dwingende naturalistische gelijkenis heeft laten lijden. Zo zien we niet enkel een 'paard', een 'oehoe', een 'tors' of een 'stier' maar verbinden we het beeld met de maker.

Zie daar 'El Toro Grande', capo lavoro van Jos Dirix uit 2013. Een stier zoals we ons een stier voorstellen. De opsomming van alle eerder genoemde beelden van stieren laat iets van een nabeeld ontstaan, op ons netvlies, in onze verbeelding en in ons hart: het wezenlijke van de stier die we hier voor ons zien. Er zijn zoveel woorden die de revue passeren: kracht, moed, onverzettelijkheid, aanval en verdediging, samengebalde spiermassa, onverholen dierlijke sexualiteit, glans en schoonheid en wonderlijk genoeg ook een soort van tederheid die ons wil verleiden tot een aanraking. 'El Toro Grande' laat ons overduidelijk de fysieke presentie van het dier ervaren. In eerdere, kleinere stiersculpturen van Dirix zoals 'Pamplona', 'Jack' en 'Miura' voelen we die presentie ook maar het prachtige spanningsveld tussen aantrekkingskracht en ontzag komt pas echt tot zijn recht bij het aanschouwen van het levensgrote brons. Er ontstaat een drang om aan te raken, de huid te voelen en tegelijkertijd, uit ontzag voor zoveel kracht, een stap achteruit te doen. De massa van het beeld valt ogenschijnlijk samen met die van het dier, het gewicht – een slordige 700 kilo – wordt voelbaar alleen al door te kijken en te beleven. 'El Toro Grande', niet alleen beeld van een stier maar vooral 'De stier van Dirix'!

Delen: Voeg toe aan favorieten

Stel een vraag

Vraag prijs op

Graag terug bellen

Mogen wij u informeren?

Schrijf hier in voor onze nieuwsbrief en ontvang altijd het laatste nieuws per email

Maak een afspraak

Wilt u dit bewaren voor een volgend bezoek?

plaatje

Het overlandschapje

wordt bewaard